Είναι η Ελλάδα αναμορφώσιμη; | eKathimerini.com

Είναι η Ελλάδα αναμορφώσιμη;  |  eKathimerini.com

Ο Γιάννης Στουρνάρας (κέντρο) μιλά στη συνεδρία του συνεδρίου «50 Χρόνια Μεταπολίτευσης» που διοργανώθηκε από την Καθημερινή, το Πολιτιστικό Ίδρυμα Εθνικής Τράπεζας (ΜΙΕΤ), το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών και το Ελληνικό Παρατηρητήριο στο Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο του London School of Culture. Οικονομικά και Πολιτικές Επιστήμες. [Vasiliki Anastopoulou/Intime News]

Όσον αφορά το ερώτημα εάν η Ελλάδα είναι μια χώρα ικανή να αλλάξει, η απάντησή μου είναι καταφατική. Ναι, η Ελλάδα είναι μια χώρα όπου μπορούν να γίνουν μεταρρυθμίσεις που βελτιώνουν την ποιότητα της δημοκρατίας, ενισχύουν την οικονομία και αλλάζουν τη ζωή των Ελλήνων προς το καλύτερο. Καλύτερη εκπαίδευση και υγεία για όλους, πιο αποτελεσματική δικαιοσύνη, καλύτερες δημόσιες συγκοινωνίες, περιβάλλον και υποδομές, λιγότερη γραφειοκρατία, λιγότερη φοροδιαφυγή και περισσότερος ανταγωνισμός. Αυτές οι μεταρρυθμίσεις οδηγούν σε αύξηση της παραγωγικότητας και μείωση του κόστους, βελτιώνοντας έτσι τους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης. Τελικά, αυξάνουν την ευημερία και συμβάλλουν σε μεγαλύτερη ισότητα ευκαιριών.

Τα τελευταία δέκα χρόνια έγιναν πολλές μεταρρυθμίσεις, οι περισσότερες από τις οποίες μας ανάγκασαν τα τρία προγράμματα διάσωσης. Σταθεροποιήσαμε την οικονομία, το τραπεζικό σύστημα και το ασφαλιστικό σύστημα, βελτιώσαμε τη φορολογία και την ανταγωνιστικότητα και ελευθερώσαμε ορισμένες αγορές. Το ερώτημα είναι αν μπορούμε να το συνεχίσουμε. Νομίζω ότι μπορούμε, γιατί και ο ελληνικός λαός λέει ότι τους θέλει. Άρα, το timing είναι τέλειο.

Μολονότι η περίοδος που ακολούθησε την αποκατάσταση της δημοκρατίας υπήρξε μάρτυρας της εγκαθίδρυσης μιας ιδανικής δημοκρατίας, δεν επιτύχαμε καλά αποτελέσματα από οικονομική άποψη, ιδίως οικονομικά. Γι' αυτό φτάσαμε κοντά στη χρεοκοπία το 2010. Αλλά κάθε σύννεφο έχει μια ασημένια επένδυση. Η Ελλάδα επιτέλους πέτυχε – παρά τον διχασμό και τα ψεύτικα διλήμματα μεταξύ αυτών που υποστηρίζουν τα προγράμματα διάσωσης και εκείνων που τα αντιτίθενται, και παρά τις μεγάλες αντιξοότητες του πρώτου εξαμήνου του 2015. Όχι μόνο τα κατάφερε, αλλά έλαβε ένα μεγάλο «δώρο» σε αντάλλαγμα . Η μεγαλύτερη οικονομική βοήθεια που δόθηκε ποτέ σε μια χώρα. Η Ελλάδα έλαβε δάνεια συνολικής αξίας 289 δισ. ευρώ για να αναχρηματοδοτήσει τα δημόσια χρέη της με επιτόκιο 1,1%, για περίοδο 20 ετών, ενώ το χρέος το κατέχουν επίσημοι φορείς.

READ  Ο δείκτης οικονομικού κλίματος αυξάνεται τον Νοέμβριο

Αυτό δημιουργεί ένα αίσθημα ασφάλειας για πολλά χρόνια, υπό δύο προϋποθέσεις, που διασφαλίζουν εν μέρει τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους: πρώτον, το πρωτογενές πλεόνασμα να κυμαίνεται γύρω στο 2% του ΑΕΠ σε περιοδικά προσαρμοσμένη βάση και δεύτερον, να συνεχιστούν ορισμένες βασικές μεταρρυθμίσεις. Κριτικά προς την κατεύθυνση που προανέφερα. Με αυτόν τον τρόπο θα αξιοποιηθεί το μεγάλο «δώρο» που μας δόθηκε και το οποίο βασίστηκε στις θυσίες του ελληνικού λαού τα προηγούμενα χρόνια.

Εδώ θα ήθελα να επισημάνω ένα πρόβλημα που θα αντιμετωπίσουμε αν δεν το αντιμετωπίσουμε γρήγορα, που είναι η έλλειψη αρκετά μεγάλου εργατικού δυναμικού. Αυτή τη στιγμή, μας λείπουν 200.000 εργαζόμενοι σε δραστηριότητες που σχετίζονται με τον τουρισμό, τη γεωργία και τις κατασκευές. Αν δεν τα βρούμε άμεσα, θα αρχίσουμε να έχουμε προβλήματα και στην οικονομία. Τη δεκαετία του 1990, όταν η Ελλάδα πληρούσε τα «κριτήρια σύγκλισης» που όριζε η Συνθήκη του Μάαστριχτ, οι ξένοι εργαζόμενοι ήταν αυτοί που κράτησαν τον ελληνικό πληθωρισμό σε χαμηλά επίπεδα. Οι περισσότεροι πίστευαν ότι το πρόβλημά μας ήταν κυρίως το έλλειμμα του δημόσιου τομέα. Δεν ήταν το πιο σημαντικό πράγμα. Ήταν ο πληθωρισμός, γιατί είχαμε μια οικονομία που ξεκίνησε με επιτόκια 19% και μετά έπεσε περίπου στο 4%. Αυτή η τεράστια μείωση των επιτοκίων υπερθέρμανση της οικονομίας και ώθησε όλες τις τιμές υψηλότερα. Αν δεν είχαμε μετανάστες στη γεωργία και τις κατασκευές, δεν θα είχαμε πετύχει το επίπεδο του πληθωρισμού.

Πριν από πενήντα χρόνια, το ελληνικό δημόσιο χρέος ήταν πολύ κάτω από το 60% του ΑΕΠ, το όριο που ορίζεται στις συνθήκες της Ε.Ε. Οφείλουμε στις επόμενες γενιές να το επαναφέρουμε σε αυτό το επίπεδο. Εμείς στην Τράπεζα της Ελλάδος έχουμε υπολογίσει ότι με πρωτογενές πλεόνασμα 2% του ΑΕΠ και με μεταρρυθμίσεις όπως προανέφερα μπορούμε να εγγυηθούμε αφενός το επιθυμητό πρωτογενές πλεόνασμα και αφετέρου την κατάλληλη διαφορά μεταξύ το επιτόκιο του δημόσιου χρέους και το ρυθμό ανάπτυξης.οικονομική κρίση (αυτό ονομάζεται «κατάρρευση του χρέους»), ώστε να μπορέσουμε να μειώσουμε το χρέος μας στο 60% του ΑΕΠ μέσα σε σαράντα περίπου χρόνια. Είναι δυνατό και πρέπει να το μεταδώσουμε στα παιδιά και στα εγγόνια μας.

«Η δημοκρατία δεν κινδυνεύει σήμερα στην Ελλάδα, γιατί έχει γερές βάσεις. Αυτό που χρειάζεται είναι να βελτιωθεί η ποιότητά της. Η ποιότητα θα βελτιωθεί με την ενίσχυση των θεσμών.

Η δημοκρατία δεν κινδυνεύει σήμερα στην Ελλάδα, γιατί βασίζεται σε γερές βάσεις. Αυτό που απαιτείται είναι να βελτιωθεί η ποιότητά του. Η ποιότητα θα βελτιωθεί μέσω της ενίσχυσης των θεσμών. Ας δούμε εδώ το παράδειγμα της Τράπεζας της Ελλάδος. Από τότε που έγινε ανεξάρτητος θεσμός, έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο στην οικοδόμηση ενός αισθήματος εμπιστοσύνης στην οικονομία. Ποιος αμφιβάλλει ότι αν δεν υπήρχε η Τράπεζα της Ελλάδος, μπορεί να μην βρισκόμασταν σήμερα στην ευρωζώνη μετά τις κακοτυχίες που είδαμε το πρώτο εξάμηνο του 2015, με κουβέντα για παράλληλο νόμισμα και παράλληλο τραπεζικό σύστημα;

READ  Το ελληνικό εστιατόριο Hellenic House Project ανοίγει ο Γιώργος Καλομπάρης στο Highgate της Μελβούρνης

Επομένως, η ενίσχυση των θεσμών είναι ουσιαστικό στοιχείο της ποιότητας της δημοκρατίας. Ο απώτερος στόχος για όλους μας είναι οι πιο ευτυχισμένοι άνθρωποι. Πώς θα είναι πιο ευτυχισμένοι; Μέσω της ελευθερίας από το φόβο της ανεργίας, της φτώχειας, της ασθένειας, του μέλλοντος των παιδιών τους και της έλλειψης πρόσβασης στην πρόοδο και στα δημόσια αγαθά.

Ο φόβος και οι οικονομικές ανισότητες τροφοδοτούν επίσης τον λαϊκισμό, ο οποίος απειλεί τη δημοκρατία. Ο φόβος όμως προκύπτει και λόγω άγνοιας, οικονομικού αναλφαβητισμού, έλλειψης βασικών γνώσεων και αδύναμου εκπαιδευτικού συστήματος. Η δημιουργία ανισότητας οφείλεται στη φύση του ελεύθερου οικονομικού συστήματος. Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο δυτικός κόσμος είναι ο τρόπος συμφιλίωσης του καπιταλισμού και της δημοκρατίας. Καπιταλισμός σημαίνει ελεύθερη αγορά. Ωστόσο, η ελεύθερη αγορά χρειάζεται και ένα δίχτυ κοινωνικής ασφάλειας, για να μην προκύψει ανισότητα. Αυτό το δίκτυο υποστηρίζει τη στοχευμένη κοινωνική πολιτική, την αποτελεσματική δημόσια εκπαίδευση και υγεία, ένα δίκαιο και αποτελεσματικό φορολογικό σύστημα και την αποτελεσματική εποπτεία της αγοράς.

Μπορεί να μην είναι ευρέως γνωστό ότι ακόμη και μετά τη μεγάλη οικονομική κρίση που ζήσαμε την τελευταία δεκαετία, η Ελλάδα παραμένει σε σχετικά καλή θέση με βάση τον Δείκτη Ανθρώπινης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. Με βάση αυτόν τον δείκτη και σε σύγκριση με το μέγεθος του πληθυσμού, η Ελλάδα βρίσκεται στο κορυφαίο 13% του παγκόσμιου πληθυσμού. Ο δείκτης περιλαμβάνει όχι μόνο το ΑΕΠ, αλλά και τομείς όπως η εκπαίδευση, η υγεία, η ποιότητα ζωής και το περιβάλλον. Επομένως, παρά την κρίση, η Ελλάδα σήμερα είναι μια σχετικά ευημερούσα χώρα, και αν χτίσουμε πάνω σε αυτό, είναι πιθανό αυτή η αναλογία 13% στα επόμενα πενήντα χρόνια να γίνει 5% – ένας στόχος που δεν είναι αδύνατος, αλλά απαιτεί προσπάθεια και επιμονή.

READ  «Θέλαμε να τελειώσουμε το θαύμα»: Πώς η Ελλάδα κέρδισε το Euro 2004 με όλες τις πιθανότητες | Ελλάδα

Όλες οι μεταρρυθμιστικές προσπάθειες σε κάθε τομέα είναι σημαντικές. Ωστόσο, αν έπρεπε να διαλέξω τρία, θα επέλεγα πρώτα την εκπαίδευση, δεύτερο την υγεία και τρίτο το περιβάλλον. Κατά τη γνώμη μου, το βασικό πρόβλημα στην Ελλάδα είναι η εκπαίδευση. Οι επιδόσεις της χώρας στον διαγωνισμό PISA δεν είναι ενθαρρυντικές. Στον δείκτη δεξιοτήτων του ΟΟΣΑ, βρισκόμαστε στη χειρότερη θέση μετά την Τουρκία. Αν και έχουμε πολλούς πτυχιούχους και μεταπτυχιακούς, ο ΟΟΣΑ κατατάσσει το 18,5% από αυτούς ως πολίτες με πολύ περιορισμένες δεξιότητες. Μόνο η Τουρκία είναι χειρότερη από την Ελλάδα σε αυτόν τον δείκτη. Επομένως, η μεγαλύτερη μεταρρύθμιση για μένα πρέπει να είναι στην εκπαίδευση, και μάλιστα σε όλα τα επίπεδα, γιατί από εδώ ξεκινούν όλα!


Γιάννης Στουρνάρας, Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *